Khiuaz Dospanova
Khiuaz Dospanova (15 May 1922 – 20 May 2008) was a Soviet-Kazakh pilot, navigator, and World War II veteran.
Quotes
[edit]- Мен мектепте комсомол ұйымында қоғамдық жұмыстарға белсене араластым. Қаламызда ұшқыштар дайындайтын курс ашылған болатын. Соған оқушылар іздеп келгенде, ешкім жазыла қоймады. Мен орнымнан атып тұрып, мені жазыңыздар дедім. Содан кейін біртіндеп басқалар да жазыла бастады. Сөйтіп ойда-жоқта осы мамандықты игеруге тура келді.
- Translation: I used to actively participate in the school's komsomol community service. A course preparing pilots then opened in our city. [They] came to look for [willing] students, but nobody signed up. I shot up from my seat, and said, write me down. After this, one-by-one, the others signed up as well. So, now, without [really] thinking about it, I had to master this profession.
- Source: bilim-all.kz, date unknown
- Біз түнде ұшатын болғандықтан, жау шебіне жақын орналасатынбыз. Біздің полктің өз қағидасы болды: ешқашан да әйел екеніңді ұмытпа, ұшағыңды күтіп қара дегендей. Кейде тапсырманы орындап жатқанда, бізге қарсы оқ атылатын. Сондай кездері қыз баламын ғой, фашистерге тұтқынға түскеннен гөрі, ұшақпен жерге құлап, өртенгенім дұрыс еді деген ойлар келетін.
- Since we flew at night, we were close to the enemy lines. Our regiment had its own principles: never forget that you're a woman, look after your plane, and so on. Sometimes, when we were doing our tasks, enemy fire flew towards us. And at such times, though I'm just a girl, I would think things like, "rather than be captured by the Fascists, I'd rather go down with my ship or burn to death."
- Source: bilim-all.kz, date unknown
- Соғыстың қиындығын айтып тауысу мүмкін емес. Ойласам, түнімен кірпік ілмеймін, жаным түршігеді, ешкімге тілемеймін.
- Translation: It is impossible to finish talking about the hardships of war. If I think about it, I can't even close my eyes at night, I am aghast, [and] I do not wish it on anyone.
- Source: bilim-all.kz, date unknown
Quotes about Dospanova
[edit]- Доспанова всегда безошибочно выводила свой самолет на цель и так же точно выходила на свой аэродром.
- Translation: Dospanova always unmistakenly drove her plane to its target and just as precisely returned to her aerodrome.
- Source: Marina Chechneva, squadron commander, "Боевые подруги мои", 1975
- После войны маму отправили в Алма-Ату на партийные курсы, где она познакомилась с моим отцом Шаку Амировым, он был по образованию педагогом, окончил Тюменское пехотное училище. В 1948-м они поженились. Мама работала по партийной линии. Из-за контузии она досрочно вышла на пенсию... И целиком посвятила себя семье.
- Translation: After the war, mom was sent to Alma-Ata for party courses, where she met my father Shaku Amirov, he was a teacher by education, finished the Tyumen Infantry School. In 1948, they got married. Mom worked for the party. Because of her post-concussion syndrome, she retired ahead of time... And completely dedicated herself to the family.
- Source: Erbolat Amirov, Dospanova's son, per caravan.kz, date unknown
- В России последним оставшимся в живых семи летчицам из полка М. Расковой президент присвоил звание Героя России, и было бы справедливым сделать то же самое в отношении Хиуаз Доспановой в Казахстане.
- Translation: In Russia, the last living one left of the seven female pilots in the M. Raskova regiment was titled Hero of Russia, and it'd be fair to do the same with Khiuaz Dospanova in Kazakhstan.
- Source: Leonid Batluk, former pilot, kazpravda.kz, before 2008
