Stefan Starzyński

Stefan Bronisław Starzyński (born 19 August 1893, died between 21 and 23 December 1939) was a Polish statesman, economist, military officer and Mayor of Warsaw before and during the 1939 siege of Warsaw. He was arrested and shot by the Gestapo in December 1939.

Quotations

• Citizens! I apologize for being late, but today's duties do not allow me to be punctual on the radio. But for everything new that our life gives us, it is, above all, the constant increase in the awareness of the power of the people of Warsaw. Every moment, thousands of facts, thousands of phenomena, strengthen faith in the immortal, indestructible forces of the Polish people. Citizens, yesterday a German tank reached the walls of Warsaw; before it could fire, it was destroyed at the city limits, with the help of whom? With the help of the women of Wola! This is national strength, this is the power of the people! Today in Warsaw everyone has the power of spirit, the power of the spirit of perseverance, the power of strength that can survive in any position and make it easier for the army to win!
  • Obywatele! Przepraszam za spóźnienie, ale obowiązki chwili dzisiejszej nie pozwalają mi być punktualnym w radio. Ale za to wszystko, co nowego życie nasze nam daje, to przede wszystkiem ciągłe powiększanie świadomości siły ludu warszaskiego. Co chwila tysiące faktów, tysiące zjawisk, które umacniają wiarę w nieśmiertelne, niezniszczalne siły ludu polskiego. Obywatele, przecież wczoraj pod mury Warszawy dostał się czołg niemiecki, nieostrzelany w ogóle i tu u granic miasta zestrzelony, przy pomocy kogo? Przy pomocy kobiet wolskich! To jest siłą narodowa, to jest siła ludu! Dzisiej w Warszawie każdy ma moc ducha, moc ducha wytrwania, moc siły, która potrafi każdemu przetrwać na stanowisku i ułatwić wojsku zwycięstwo!
  • Radio speech, 11 September 1939. Quoted in "Nodes of memory of independent Poland" ("Węzły pamięci niepodległej Polski") edited by Elżbieta Skotnicka-Illasiewicz (2014). CD 2, Voices and sounds, item 8 (Audio CD-ROM). Nodes of Memory Foundation (Fundacja Węzły Pamięci).

• Citizens! Today was a difficult day for Warsaw. Enemy shells hit hundreds of houses. But above all, they hit the castle, they hit the St. John's Cathedral, they hit the Jesuit church. They hit many places dear to our hearts. These barbaric methods of hitting especially churches or national monuments, such as the castle or the Belweder, these barbaric methods, which have nothing to do with war, which are not war, which are bandit methods, must arouse anger! Anger, fierce anger, which will avenge all the wrongs that the people of Warsaw are suffering today. History is inexorable in this respect. It does not matter that they are ruining Warsaw today. Warsaw was once ruined by others, it will be rebuilt, but they are ruining themselves with such methods; history will not forgive the Germans.
  • Obywatele! Ciężki był dla Warszawy dzień dzisiejszy Pociski nieprzyjacielskie trafiały w setki domów. Ale przede wszystkiem biły w zamek, biły w katedrę świętego Jana, biły w kościół jezuicki. Biły w bardzo wiele drogich naszemu sercu miejsc Te barbarzyńskie metody bicia specjalnie w kościoły czy pamiątki narodowe, jak zamek czy Belweder, te barbarzyńskie metody, które nic wspólnego z wojną nie mają, które nie są wojną, które są metodami bandyckimi, muszą obudzić gniew! Gniew, srogi gniew, który pomści te wszystkie krzywdy, które ludność Warszawy dzisij doznaje. Historia pod tym względem jest nieubłagana. To nic, że dzisij zrujnują Warszawę. Rujnowali kiedyś Warszawę inni, ona się odbuduje, ale to, że metodami takimi rujnuje się, to tego historia Niemcom nie przebaczy.
  • Radio speech, 17 September 1939. Quoted in "Nodes of memory of independent Poland" ("Węzły pamięci niepodległej Polski") edited by Elżbieta Skotnicka-Illasiewicz (2014). CD 2, Voices and sounds, item 9 (Audio CD-ROM). Nodes of Memory Foundation (Fundacja Węzły Pamięci).

• I wanted Warsaw to be great. I believed it would be great. My colleagues and I drew plans for a great Warsaw of the future. And Warsaw is great. It happened sooner than we expected. Not in fifty years, not in a hundred, but today I see great Warsaw. As I speak to you now, I see it through the windows in all its grandeur and glory, enveloped in clouds of smoke, reddened by the flames of fire, a magnificent, indestructible, great, fighting Warsaw. And although where magnificent orphanages were supposed to be – rubble lies; although where parks were supposed to be – today there are barricades thick with corpses; although our libraries are burning; although our hospitals are burning – not in fifty years, not in a hundred, but today, Warsaw, defending Poland's honor, is at the peak of its greatness and glory!
  • Chciałem, by Warszawa była wielka. Wierzyłem, że wielką będzie. Ja i moi współpracownicy kreśliliśmy plany, robiliśmy szkice wielkiej Warszawy przyszłości. I Warszawa jest wielka. Prędzej to nastąpiło, niż przypuszczaliśmy. Nie za lat pięćdziesiąt, nie za sto, lecz dziś widzę wielką Warszawę. Gdy teraz do Was mówię, widzę ją przez okna w całej wielkości i chwale, otoczoną kłębami dymu, rozczerwienioną płomieniami ognia, wspaniałą, niezniszczalną, wielką, walczącą Warszawę. I choć tam, gdzie miały być wspaniałe sierocińce – gruzy leżą, choć tam, gdzie miały być parki – dziś są barykady gęsto trupami pokryte, choć płoną nasze biblioteki, choć palą się szpitale – nie za lat pięćdziesiąt, nie za sto, lecz dziś Warszawa broniąca honoru Polski jest u szczytu swej wielkości i chwały.
  • Final radio speech, 23 September 1939. Cywilna obrona Warszawy we wrześniu 1939 r: dokumenty, materiały prasowe, wspomnienia i relacje, Instytut Historii (Polska Akademia Nauk), 1964. Pg XXIV.